Ο ρόλος των Dataspaces και πώς αυτά αναδιαμορφώνουν τον βιομηχανικό κορμό της Ευρώπης, αναδείχτηκε στην εκδήλωση του EIT Manufacturing με τίτλο «Shaping the Future of Dataspaces: Building Bridges Between the Hellenic and European Digital Future». Σε ολόκληρη την Ευρώπη, οι βιομηχανίες παράγουν περισσότερα λειτουργικά δεδομένα για τη μεταποίηση από κάθε άλλη στιγμή στην ιστορία. Ωστόσο, τα περισσότερα από αυτά τα δεδομένα παραμένουν ανεκμετάλλευτα. Καθίστανται απομονωμένα σε συστήματα και ιδιόκτητες πλατφόρμες καθιστώντας δύσκολη τη συνεργασία μεταξύ εταιρειών.
Τα dataspaces έχουν αναδειχθεί ως η πιο ανεπτυγμένη και στοχευμένη ευρωπαϊκή απάντηση σε αυτό το πρόβλημα. Αντί να δημιουργούν άλλη μια κεντρική πλατφόρμα, καθιερώνουν ομοσπονδιακά, αξιόπιστα ψηφιακά περιβάλλοντα, όπου οι οργανισμοί μπορούν να μοιράζονται και να έχουν πρόσβαση σε δεδομένα με ασφάλεια, διατηρώντας ταυτόχρονα πλήρη κυριαρχία στη χρήση τους. Οι συμμετέχοντες καθορίζουν μόνοι τους τις πολιτικές χρήσης, τα δικαιώματα πρόσβασης και τους κανόνες διακυβέρνησης, παραμένουν ιδιοκτήτες των δεδομένων τους και μοιράζονται μόνο ό,τι επιλέγουν. Αυτό το μοντέλο σηματοδοτεί μια αποφασιστική στροφή από τις παραδοσιακές αρχιτεκτονικές cloud ή data-lake. Επιτρέπει τη διαλειτουργικότητα μεταξύ διαφορετικών συστημάτων, παρόχων και χωρών, ενώ επιβάλλει αυστηρή διαχείριση ταυτότητας, αυστηρό έλεγχο και εμπιστοσύνη μεταξύ των παρόχων.
Ποια είναι όμως τα πλεονεκτήματα για τους κατασκευαστές και τους παρόχους ενέργειας; Άμεση ορατότητα σε πραγματικό χρόνο σε όλη την αλυσίδα εφοδιασμού χωρίς τον κίνδυνο διαρροής στρατηγικών/ανταγωνιστικών πληροφοριών. Προγνωστική και προδιαγραφική συντήρηση, μειώνοντας τις απρόβλεπτες διακοπές και το λειτουργικό κόστος. Συνεργασία πέρα από σύνορα που σέβεται τις αρχές προστασίας δεδομένων και κυριαρχίας της Ε.Ε. Απλούστερη συμμόρφωση με κανονισμούς, ειδικά σε τομείς με αυστηρούς κανόνες και Υποστήριξη στη μείωση εκπομπών άνθρακα και ενεργειακή βελτιστοποίηση, όπου τα ακριβή δεδομένα είναι απαραίτητα.
Το ευρωπαϊκό όραμα
Η στρατηγική ώθηση πίσω από τα dataspaces συντονίζεται σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρωτοβουλίες όπως το Gaia-X, η International Data Spaces Association (IDSA) και το Data Spaces Support Centre (DSSC) σχεδιάζουν την αρχιτεκτονική, το πλαίσιο διακυβέρνησης και τα πρότυπα διαλειτουργικότητας που επιτρέπουν την ασφαλή ανταλλαγή δεδομένων διασυνοριακά και διατομεακά.
Το Gaia-X, ειδικότερα, στοχεύει να διασφαλίσει ότι οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις μπορούν να συνεργάζονται χωρίς να εξαρτώνται από κλειστά οικοσυστήματα. Οι ομοσπονδιακές της υπηρεσίες, οι μηχανισμοί συμμόρφωσης και οι απαιτήσεις διαφάνειας δημιουργούν ένα εναρμονισμένο περιβάλλον, στο οποίο τα δεδομένα ρέουν με πλήρη λογοδοσία και ιχνηλασιμότητα.
Ο ρόλος της Ελλάδας
Συνεχώς αυξανόμενος είναι ο ρόλος της Ελλάδας στο ευρωπαϊκό τοπίο των dataspaces, τα τελευταία χρόνια. Δύο εμβληματικά έργα που χρηματοδοτούνται από την Ε.Ε., τα Underprin και Flex4res, συντονίζονται από ελληνικούς φορείς και έχουν ως κύριο αντικείμενο την ανάπτυξη και αξιοποίηση των dataspaces στον βιομηχανικό τομέα. Μέσα από τις δράσεις τους, τα έργα αυτά αναδεικνύουν πώς μπορούν να δημιουργηθούν ανθεκτικές και ευέλικτες εφοδιαστικές αλυσίδες, βασισμένες σε διαλειτουργικές, ασφαλείς και αξιόπιστες υποδομές ανταλλαγής δεδομένων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
