Ενώ αναμφισβήτητα ασφάλεια και υγιεινή στη βιομηχανία έχουν βελτιωθεί ραγδαία τις τελευταίες δεκαετίες, εξακολουθεί να είναι το πλέον κρίσιμο ζήτημα στους χώρους εργασίας.

Ενώ αναμφισβήτητα ασφάλεια και υγιεινή στη βιομηχανία έχουν βελτιωθεί ραγδαία τις τελευταίες δεκαετίες, εξακολουθεί να είναι το πλέον κρίσιμο ζήτημα στους χώρους εργασίας.

Η μεταποιητική βιομηχανία απαιτεί από τους εργαζομένους να συμμετέχουν σε δραστηριότητες υψηλού κινδύνου όπως συγκόλληση, κοπή μετάλλων, συναρμολόγηση πρώτων υλών και ανύψωση βαρέων φορτίων. Επιπλέον, τα μαγνητικά πεδία, τα συμπιεσμένα αέρια και οι επιβλαβείς ακτινοβολίες μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά την υγεία του εργαζομένου. Εκτός από την πρόκληση ανεπανόρθωτης ζημιάς στους εργαζόμενους, τα εργατικά ατυχήματα προκαλούν έμμεσες απώλειες στα μηχανήματα και το περιβάλλον και έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην παραγωγικότητα του χώρου εργασίας. Ως εκ τούτου, είναι ζωτικής σημασίας να εντοπιστούν οι πιθανοί επαγγελματικοί κίνδυνοι και να ληφθούν αποτελεσματικά μέτρα για την ελαχιστοποίηση των εργατικών ατυχημάτων.

Τα περισσότερα ατυχήματα συμβαίνουν λόγω έλλειψης εξοπλισμού ασφαλείας, ανεπαρκούς ή ασυνεπούς εκπαίδευσης των εργαζομένων ή σε κίνδυνο της ασφάλειας. Αναντίρρητα, η σφαίρα της ασφάλειας στο χώρο εργασίας έχει δει σημαντικές αλλαγές τους τελευταίους μήνες. Η έλευση του Covid-19 επανάφερε το θέμα της Υγείας και Ασφάλειας το επίκεντρο του ενδιαφέροντος, ενώ επέβαλλε νέες συνθήκες για τους επαγγελματίες της ασφάλειας και υγείας στην εργασία, προσδίδοντας νέα αξία στην ασφάλεια των εργαζομένων.

Ευρωπαϊκό νομοθετικό πλαίσιο
Σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή ανανεώνει τη δέσμευσή της για επικαιροποίηση των κανόνων ασφάλειας και υγείας στην εργασία υιοθετώντας το στρατηγικό πλαίσιο της ΕΕ για την υγεία και ασφάλεια στην εργασία 2021-2027. Το νέο πλαίσιο καθορίζει τις βασικές δράσεις που απαιτούνται για τη βελτίωση της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων τα επόμενα χρόνια. Αυτή η νέα στρατηγική εστιάζει στη διαχείριση των αλλαγών που επέφεραν η πράσινη, ψηφιακή και δημογραφική μετάβαση καθώς και οι αλλαγές στο παραδοσιακό εργασιακό περιβάλλον, όπως επίσης στη βελτίωση της πρόληψης ατυχημάτων και ασθενειών και την αύξηση της ετοιμότητας για κάθε μελλοντική κρίση.

Το επικαιροποιημένο πλαίσιο θα βοηθήσει στην κινητοποίηση των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, των κρατών μελών και των κοινωνικών εταίρων γύρω από κοινές προτεραιότητες για την προστασία των εργαζομένων. Οι ενέργειές του θα βοηθήσουν επίσης στη μείωση του κόστους υγειονομικής περίθαλψης και την υποστήριξη επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένων των μικρομεσαίων επιχειρήσεων έτσι ώστε να γίνουν πιο παραγωγικές, ανταγωνιστικές και βιώσιμες. Οι δράσεις στο στρατηγικό πλαίσιο θα υλοποιηθούν μέσω ισχυρού κοινωνικού διαλόγου, ενισχυμένη τεκμηριωμένη χάραξη πολιτικής, βελτιωμένη επιβολή και παρακολούθηση των υπαρχόντων νομοθεσιών της ΕΕ, ευαισθητοποίηση και κινητοποίηση χρηματοδότησης για επενδύσεις στην επαγγελματική.

Η ασφάλεια των εργαζομένων είναι προτεραιότητα
Η ασφάλεια των εργαζομένων είναι μια αναγκαιότητα και όχι μόνο μια τάση για τις βιομηχανίες σήμερα. Ο κλάδος πάντα έδινε προτεραιότητα στην ασφάλεια στο χώρο εργασίας επειδή είναι εγγενώς επικίνδυνος καθώς οι άνθρωποι εργάζονται με πολύπλοκα μηχανήματα. Αλλά γίνεται ακόμη πιο σημαντική υπό το πρίσμα της πανδημίας. Βασικές προφυλάξεις, όπως η επιβολή μέτρων κοινωνικής απόστασης και η εξασφάλιση τακτικής απολύμανσης του χώρου εργασίας, αποτελέσαν βασικές προκλήσεις για τις βιομηχανίες.

Τα τέσσερα «must» της ασφάλειας
Τελικά τι μπορούν να κάνουν οι βιομηχανικές εταιρείες για να προστατεύσουν τους υπαλλήλους τους από ενδεχόμενους κινδύνους κατά την εργασία τους; Και σε αυτό το κομμάτι οι απαντήσεις πρακτικά είναι τόσες, όσες και οι βιομηχανικές δραστηριότητες. Πράγμα απόλυτα λογικό, αφού αρκεί κανείς να σκεφτεί το εργασιακό περιβάλλον μιας εξορυκτικής βιομηχανίας, για παράδειγμα, και να το συγκρίνει με αυτό μιας βιομηχανίας τροφίμων, για να διαπιστώσει τις τεράστιες διαφορές μεταξύ τους.

Παρόλα αυτά μια σπονδυλική στήλη Health & Safety κατά κάποιον τρόπο, που θα πρέπει να ισχύει για κάθε βιομηχανία, ανεξαρτήτως μεγέθους.
1. Η ασφάλεια ως προτεραιότητα. Στο τέλος της ημέρας, αυτό που είναι πραγματικά σημαντικό για κάθε εργαζόμενο σε μια επιχείρηση, αντικατοπτρίζει τις προτεραιότητες του προϊσταμένου του. Εάν οι εργαζόμενοι πιστεύουν στην ασφάλεια, αλλά ο διαχειριστής τους αξιολογεί μόνο την παραγωγή τους, οι εργαζόμενοι θα μάθουν να ευνοούν την παραγωγικότητα σε βάρος της ασφάλειας. Με άλλα λόγια, πρέπει να δημιουργηθεί μια κουλτούρα υψηλών προδιαγραφών υγιεινής και ασφάλειας στα κορυφαία επίπεδα ενός οργανισμού.

2. Εποπτικός έλεγχος. Ένα άλλο κλειδί για την ασφάλεια στο χώρο εργασίας είναι οι συχνοί εποπτικοί έλεγχοι. Οι τραυματισμοί στο χώρο εργασίας συχνά προκύπτουν από υπαλλήλους που δεν ακολουθούν αποτελεσματικά τις βέλτιστες πρακτικές ασφαλείας. Ως εκ τούτου, είναι κρίσιμο για την ηγεσία μιας εταιρείας να επιλέγει προχωρά σε εποπτικούς ελέγχους ασφαλείας ανά τακτά χρονικά διαστήματα.

3. Καθιέρωση βέλτιστων πρακτικών ασφαλείας. Ενώ υφίστανται πολλά είδη ατυχημάτων στο χώρο εργασίας, τα πιο συνηθισμένα βλέπω είναι οι ηλεκτροπληξίες, οι πτώσεις των εργαζομένων και οι τραυματισμοί από κινούμενο εξοπλισμό. Για να αποφευχθούν αυτοί οι κίνδυνοι, οι επιχειρήσεις θα πρέπει αφενός να εκπαιδεύουν τους εργαζόμενους πάνω στους κανόνες ασφαλείας, αφετέρου να τους παρέχουν τον απαιτούμενο εξοπλισμό χωρίς εκπτώσεις και παραχωρήσεις.

4. Εύκολες διαδικασίες ασφαλείας. Ένας άλλος παράγοντας που πρέπει να ληφθεί υπόψη είναι η ευκολία τήρησης των διαδικασιών ασφαλείας. Με λίγα λόγια, όσο πιο απλές και λιγότερο χρονοβόρες είναι οι πρακτικές ασφάλειας, τόσο πιο πιθανό θα ακολουθηθούν.

Όπως αναφέρει η Ρένα Μπαρδάνη, Πρόεδρος ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε., «θα ήθελα να τονίσω και την ανάγκη για συνεχή εκπαίδευση όλων των εργαζομένων στα θέματα αυτά. Η τεχνολογία μάς παρέχει τα κατάλληλα μέσα ώστε η εκπαίδευση να γίνεται εύκολα, οικονομικά και αποτελεσματικά. Ως ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε., ανταποκριθήκαμε άμεσα και οργανώσαμε σειρά διαδικτυακών σεμιναρίων και συζητήσεων όπου ειδικοί επιστήμονες ανά θέμα, αλλά και εντεταλμένα όργανα του Υπ. Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων απάντησαν σε μεγάλο αριθμό ερωτήσεων και συνεχίζουμε εντείνοντας τις προσπάθειες μας για συνεχή ενημέρωση».

Ο εξοπλισμός ασφαλείας απαραίτητο για τους εργαζόμενους
Οι εργαζόμενοι στη βιομηχανία θα πρέπει πάντα να φορούν προστατευτικό εξοπλισμό όταν βρίσκονται στο πάτωμα της εγκατάστασης για να μειώσουν την πιθανότητα τραυματισμών. Η νομοθεσία έχει καταστήσει υποχρεωτικό για τους εργάτες μετάλλου να φορούν ατομικό προστατευτικό εξοπλισμό, όπως γάντια, κουκούλες και παπούτσια ασφαλείας, ωτοασπίδες, σκληρά καπέλα, αναπνευστήρες και ολόσωμες στολές. Για παράδειγμα, εάν ένας εργαζόμενος εμπλέκεται στη μετακίνηση ενός φύλλου βαρέως μετάλλου από πάνω, θα πρέπει να φοράει ένα σκληρό καπέλο όταν είναι στη δουλειά. Ομοίως, η συγκόλληση με ηλεκτρικό τόξο είναι μια κοινή λειτουργία σε μια μονάδα παραγωγής όπου ο κίνδυνος ηλεκτροπληξίας είναι υψηλός. Έτσι, οι εμπλεκόμενοι εργαζόμενοι είναι αναγκαίο να είναι καλά μονωμένοι από το ηλεκτρόδιο και το έδαφος χρησιμοποιώντας γερές μπότες και γάντια από καουτσούκ.

Από εκεί και πέρα τα προστατευτικά γυαλιά και οι κουκούλες συγκόλλησης κατά τη διάρκεια της διαδικασίας αποτελεί επιπλέον προστατευτικό εξοπλισμό για την αποφυγή εγκαυμάτων υπεριώδους και υπέρυθρης ακτινοβολίας και τους τοξικούς καπνούς συγκόλλησης. Επομένως, οι διαδικασίες ασφαλείας πρέπει να σχεδιάζονται έτσι ώστε να είναι όσο το δυνατόν πιο εύκολο να εφαρμοστούν. Ας πάρουμε μια ηλεκτρολογική ασφάλεια ή έναν διακόπτη που απομονώνει ένα κομμάτι του μηχανολογικού εξοπλισμού, για παράδειγμα. Αν ο εργαζόμενος πρέπει να περπατήσει 50 μέτρα για να πατήσει τον διακόπτη, είναι πιο πιθανό να παραλείψει αυτό το βήμα από ό, τι αν ο διακόπτης είναι μόλις 2 μέτρα μακριά.

Case Study: Ολυμπιακή Ζυθοποίια
Ο Στράτος Γεωργόπουλος, Health & Safety Supervisor της Ολυμπιακής Ζυθοποιίας, αναλύει το ολοκληρωμένο επιχειρησιακό σχέδιο διαχείρισης που εφάρμοσε η εταιρεία για τη νέα συνθήκη, που επέφερε η πανδημία. Αρχικά, σημειώνει ότι «οι άνθρωποί μας είναι η δύναμή μας, αυτό πρεσβεύουμε διαχρονικά και αυτό υπηρετούμε καθημερινά. Σε όλες μας τις εγκαταστάσεις, πανελλαδικά, ακολουθούμε τις βέλτιστες διεθνείς πρακτικές και εφαρμόζουμε αυστηρές διαδικασίες. Οι συγκεκριμένες διαδικασίες πιστοποιούνται από διεθνή πρότυπα, όπως είναι τα OHSAS 18001:2007 για την Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία και ISO 14001:2015 για τη Περιβαλλοντική Διαχείριση. Στόχος μας είναι να βελτιωνόμαστε διαρκώς, γι’ αυτό και έχουμε πραγματοποιήσει σημαντικές επενδύσεις σε υποδομές και εξοπλισμό αναφορικά με την Υγεία και Ασφάλεια. Ενδεικτικά να αναφέρω την εγκατάσταση εξοπλισμού για εργασία με ασφάλεια σε ύψος και περιορισμένους χώρους και την αγορά μηχανημάτων για εργονομικό και ασφαλή χειρισμό υλικών. Μέσα από στοχευμένα πλάνα επενδύσεων, εκσυγχρονίζουμε και αντικαθιστούμε διαρκώς σταθερό και φορητό εξοπλισμό, με μόνιμο γνώμονα την Υγεία και Ασφάλεια».

Σύμφωνα με τον κ. Γεωργόπουλο, η πανδημία έθεσε μια νέα, πρωτόγνωρη παράμετρο σε ό,τι αφορά την Υγεία και Ασφάλεια των εργαζομένων μας. Πιο συγκεκριμένα, δημιούργησε την ανάγκη για επαναξιολόγηση και συνεχή προσαρμογή του χώρου και του τρόπου εργασίας, των διαδικασιών και των μέτρων που εφαρμόζονται. «Οι προκλήσεις που αντιμετωπίσαμε ήταν απαιτητικές, αλλά ανταποκριθηκαμε αποφασιστικά», λεει ο κ. Γεωργόπουλος.

Αναλύοντας τη στρατηγική που ακολούθησε η εταιρεία, επισημαίνει ότι «από πολύ νωρίς, εφαρμόσαμε ένα ολοκληρωμένο επιχειρησιακό σχέδιο διαχείρισης της νέας συνθήκης. Ενισχύσαμε τα μέσα προστασίας σε όλες τις εγκαταστάσεις μας, ακολουθώντας τις οδηγίες των αρμόδιων αρχών, αλλά και προχωρώντας σε επιπλέον ενέργειες, όπως τακτικές απολυμάνσεις σε όλους τους χώρους των εργοστασίων μας, τακτικά προληπτικά τεστ στο προσωπικό και διαρκή ενημέρωση για τα νέα μέτρα που πρέπει να τηρούνται. Συνεχίζουμε με τον ίδιο τρόπο να παίρνουμε πρωτοβουλίες, με συναίσθηση της ευθύνης μας προς τους ανθρώπους και τις οικογένειές τους και ως αναγκαία συνθήκη για την απρόσκοπτη συνέχιση της λειτουργίας μας».

Όσον αφορά στις χρήσεις τεχνολογιών, ο Health & Safety Supervisor της Ολυμπιακής Ζυθοποιίας αναφέρει: «Eπιλέξαμε να επενδύσουμε στη βελτίωση τεχνολογιών που ήδη χρησιμοποιούσαμε, αναγνωρίζοντας από νωρίς ότι θα έχουν κεντρικό ρόλο το επόμενο διάστημα. Αναβαθμίσαμε τεχνολογικές υποδομές για την τηλεργασία ενός μεγάλου αριθμού εργαζομένων στα τμήματα όπου αυτό ήταν εφικτό, μέσω της χορήγησης laptop σε εργαζόμενους που δεν διέθεταν μέχρι πρότινος και της συνολικής αξιοποίησης πληθώρας τεχνολογικών λύσεων. Πρόκειται για επενδύσεις, οι οποίες αξιοποιούνται έως και σήμερα και επιτρέπουν την απρόσκοπτη λειτουργία της εταιρείας μας».

Case Study: Coca-Cola Τρία Έψιλον
Στο πλαίσιο της συμμετοχής της Coca-Cola Τρία Έψιλον στα Health & Safety Awards 2021, η οποία απέσπασε δύο διακρίσεις, σημειώνονται παρακάτω μερικά καίρια σημεία της στρατηγικής της εταιρείας στον κρίσιμο τομέα της Υγείας και Ασφάλειας. Πιο συγκεκριμένα, η Coca-Cola Τρία Έψιλον απέσπασε: Διάκριση «Winner»: Για τη στρατηγική Υγείας & Ασφάλειας που σχεδίασε και εφάρμοσε η εταιρεία κατά την περίοδο του Covid-19, διασφαλίζοντας την προστασία των ανθρώπων της που βρίσκονταν κάθε μέρα στην αγορά, στα γραφεία και στις παραγωγικές μονάδες σε όλη τη χώρα, προσφέροντας τον κατάλληλο εξοπλισμό και ακολουθώντας αυστηρά μέτρα πρόληψης και προφύλαξης. Επίσης, χρυσό Βραβείο για τις καινοτόμες εφαρμογές στην εργασία: Το βραβείο αφορούσε αφενός στον ειδικό μηχανισμό ηχητικής προειδοποίησης για τη μη χρήση προστατευτικού εξοπλισμού κατά τη διάρκεια εργασίας σε ύψος στις εγκαταστάσεις παραγωγής στο Σχηματάρι Mega Plant, αφετέρου την ασφαλή είσοδο για εργασία σε υποσταθμό υψηλής και χαμηλής τάσης, για τις εγκαταστάσεις παραγωγής στο Αίγιο.

Για τις εν λόγω διακρίσεις, η Ζωή Πρεβενίου, Sustainability Manager Coca-Cola Τρία Έψιλον, δήλωσε: «Οι άνθρωποι μας και ειδικά η υγεία και η ασφάλειά τους, αποτελούν για εμάς αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα και έναν πολύ βασικό άξονα της επιχειρηματικής μας στρατηγικής, καθώς το ανθρώπινο δυναμικό είναι η κινητήριος δύναμη της συνολικής μας ανάπτυξης. Συνεχίζουμε να επενδύουμε σταθερά στην υγεία και ασφάλειά τους, αξιολογώντας, εξελίσσοντας και θέτοντας ακόμα πιο αυστηρές προδιαγραφές, που διασφαλίζουν την προστασία και την ευημερία των ανθρώπων μας. Είναι σημαντικό ότι όλη αυτή η υποδομή και η κουλτούρα που έχουμε αναπτύξει όλα αυτά τα χρόνια, μας βοήθησαν να ανταποκριθούμε άμεσα και αποτελεσματικά και στις προκλήσεις που δημιούργησε η πανδημία του Covid-19».

Συμπερασματικά, θα μπορούσε κανείς να πει ότι για την πρόληψη κάθε ενδεχόμενου κινδύνου η προσέγγιση πρέπει να είναι ολοκληρωμένη. Να συνοδεύεται δηλαδή από γενικότερες πολιτικές, προγράμματα και οργανωτικές πρακτικές, που αφενός προστατεύουν τον εργαζόμενο από κινδύνους και ασθένειες και αφετέρου προωθούν την κουλτούρα πρόληψης που μακροπρόθεσμα έχει ως αποτέλεσμα την Υγεία, Ασφάλεια και Ευημερία των εργαζομένων με αποδεδειγμένα αποτελέσματα στη βελτίωση της παραγωγικότητας και την αύξηση της κερδοφορίας της επιχείρησης. Η δημιουργία του πλέον ασφαλέστερου περιβάλλοντος εργασίας με μείωση των κινδύνων και των ατυχημάτων προσδιορίζει την εταιρική εικόνα εντελώς διαφορετικά, με αποτέλεσμα μια εταιρεία να αναγνωρίζεται διεθνώς για τις ουσιαστικές δράσεις της στον τομέα ασφάλεια της εργασίας και κατ’ επέκταση στην αξία που δίνει στον άνθρωπο εργαζόμενό της και στο κοινωνικό σύνολο.

Σαν τελικό συμπέρασμα, η διαδικασία εκτίμησης επαγγελματικού κινδύνου κι αποφυγής ατυχημάτων, για να διεξαχθεί σωστά χρειάζεται τόσο τη συμμετοχή των εργαζομένων για την ακριβή αποτύπωση των εργασιών που διεξάγονται, όσο και τη συνεργασία των επιτελικών στελεχών μιας επιχείρησης για την παροχή των κατάλληλων εργαλείων και εκπαίδευσης, ώστε να καταστεί ο εργασιακός χώρος πιο ασφαλής.