Προκειμένου να είναι ανταγωνιστική μια επιχείρηση, να τοποθετηθεί ευνοϊκά έναντι του ανταγωνισμού και να αυξήσει το ενδιαφέρον των καταναλωτών για τα προϊόντα και τις υπηρεσίες που προσφέρει, θα πρέπει να φροντίσει να ελέγχει και να διασφαλίζει πάντοτε την ποιότητα σε κάθε έκφανση της δραστηριότητάς της.

Η ανασυγκρότηση και ο επανασχεδιασμός του μοντέλου ανάπτυξης, που θα βασίζεται στην έξυπνη παραγωγή, στα υψηλής προστιθέμενης αξίας είδη καθώς και σε εμπορεύσιμα, διεθνώς ανταγωνιστικά προϊόντα, δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να υποστηριχθεί χωρίς την ύπαρξη και αποδοτική λειτουργία του εθνικού συστήματος υποδομών ποιότητας, επισημαίνουν παράγοντες της αγοράς, αλλά και η Γενική Γραμματέας Βιομηχανίας (ΓΓΒ) κα Θέμις Ευτυχίδου.

Με τον Κωνσταντίνο Αραβώση, Γενικό Γραμματέα Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων, να σημειώνει πως «το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας έχει βάλει υψηλά στην ατζέντα του τα θέματα ενίσχυσης της πιστοποίησης, καθώς αποτελεί σημαντικό εργαλείο για την προώθηση της κυκλικής οικονομίας, την ανάπτυξη αγοράς για βιώσιμα και ασφαλή προϊόντα, την αύξηση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων και την προστασία του περιβάλλοντος».

Για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος το υπουργείο:

α) Προωθεί τη βελτίωση των περιβαλλοντικών πιστοποιήσεων μέσω του νέου πλαισίου για το Ecolabel (ΚΥΑ προς τελική υπογραφή), που εμπλέκει το ΕΣΥΔ και ιδιώτες αξιολογητές για τον εκσυγχρονισμό του θεσμού και

β) Υλοποιεί στοχευμένες δράσεις που προβλέπονται στον Οδικό Χάρτη της Κυκλικής Οικονομίας και αφορούν στην ανάπτυξη προτύπων για δευτερογενή προϊόντα που προέρχονται από ροές αποβλήτων.

Την ίδια στιγμή η υιοθέτηση των απαιτήσεων διεθνών προτύπων και η πιστοποίηση με βάση αυτά μπορούν να αποτελέσουν για τις επιχειρήσεις ένα σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, καθώς και ένα εργαλείο βελτίωσης όλων των πτυχών των δραστηριοτήτων τους. Τα οφέλη μεγιστοποιούνται όταν η πιστοποίηση αποτελεί στρατηγική επιλογή μιας επιχείρησης και έχει εξασφαλισμένη την έμπρακτη δέσμευση και υποστήριξη της ανώτατης διοίκησης, αναφέρουν στελέχη της αγοράς που μίλησαν στο Manufacturing.

Για το πόσο σημαντικός και ουσιαστικός είναι ο ρόλος της πιστοποίησης σε κάθε φάση λειτουργίας της επιχείρησης και πώς μπορεί να συμβάλει στην αποδοτικότητα, την ανάπτυξη, την εξωστρέφεια και την ευμάρεια αυτής ο Αστέριος Λιάλιος, Διευθυντής Υγείας, Ασφάλειας και Περιβάλλοντος Βιομηχανικών Εγκαταστάσεων Ασπροπύργου ΕΛΠΕ έχει σημειώσει στο παρελθόν, στο περιοδικό χαρακτηριστικά ότι ουσιαστικά «η πιστοποίηση έρχεται να επιβεβαιώσει ότι ο τρόπος λειτουργίας μιας επιχείρησης ικανοποιεί τις απαιτήσεις ενός συγκεκριμένου διεθνούς προτύπου. Επιπρόσθετα, επιβεβαιώνει ότι η επιχείρηση εφαρμόζει τον κύκλο της βελτίωσης (plan-do-check-act), άρα είναι σε μια διαρκή διαδικασία ανάληψης ενεργειών για την επίτευξη των επιδιωκόμενων αποτελεσμάτων και περαιτέρω βελτίωσης των επιδόσεών της. Σημαντικό είναι επίσης ότι η απόκτηση μιας πιστοποίησης παρέχει την “έξωθεν καλή μαρτυρία” στους συνεργάτες, πελάτες, προμηθευτές υλικών και υπηρεσιών, κ.λπ., αλλά και στις Αρχές, για την εφαρμογή ενός συστηματικού τρόπου διαχείρισης του συγκεκριμένου θέματος (π.χ. των θεμάτων Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία)».

Επίσης, ο Γενικός Διευθυντής του ΣΕΒ Αλέξανδρος Χατζόπουλος αναφέρει σχετικά: «Μπορούμε να απολαύσουμε στο μέγιστο δυνατό βαθμό τα οφέλη των προτύπων και κατ’ επέκταση της πιστοποίησης, αλλά βασική προϋπόθεση είναι η εύρυθμη λειτουργία του εγχώριου συστήματος που τα υποστηρίζει. Για το λόγο αυτό η πολιτεία οφείλει να συνεχίσει να επενδύει στις υποδομές ποιότητας της χώρας, στην τυποποίηση, τη μετρολογία και τη διαπίστευση».
Οι καλύτερες επιχειρηματικές διαδικασίες δεν βελτιώνουν μόνο την ικανοποίηση των πελατών, αλλά οδηγούν σε περισσότερα έσοδα και κέρδη. Οι βελτιωμένες διαδικασίες οδηγούν επίσης σε μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στον οργανισμό. Ακολουθώντας τις βέλτιστες πρακτικές του κλάδου και εστιάζοντας στην ποιότητα, η βιομηχανική επιχείρηση μπορεί να μειώσει το κόστος της και να ελαχιστοποιήσει τα απόβλητα, βελτιώνοντας τα περιθώρια κέρδους.

Συστήματα Διαχείρισης της Ποιότητας
Η Διαχείριση Ποιότητας δεν είναι ο ποιοτικός έλεγχος ενός προϊόντος, ούτε αφορά στην ποιότητα κατασκευής π.χ. ενός αυτοκινήτου. Έχει ευρύτερη έννοια και αφορά στον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας της όλης επιχείρησης. Για τον λόγο αυτό στην περίπτωση που μια επιχείρηση είναι πιστοποιημένη κατά ISO, αυτό σημαίνει ότι είναι πιστοποιημένη η ποιότητα της συνολικής λειτουργίας της επιχείρησης και όχι η ποιότητα των προϊόντων ή των υπηρεσιών, που αυτή παρέχει προς τους πελάτες. Ο γενικός στόχος του Συστήματος Διαχείρισης Ποιότητας, σύμφωνα με την Γεωργία Γκίκα, Διπλ. Μηχανολόγο Μηχανικό Α.Π.Θ., είναι η τήρηση και η βελτίωση των προδιαγραφών (χαρακτηριστικών) των προϊόντων ή υπηρεσιών που προσφέρονται έτσι ώστε να καλύπτονται οι συνεχώς μεταβαλλόμενες απαιτήσεις των πελατών. Η θέσπιση προδιαγραφών ποιότητας για το τελικό προϊόν ή την υπηρεσία απαιτεί τον καθορισμό όλων των εμπλεκόμενων ενεργειών και των πόρων που χρησιμοποιούνται για την υλοποίηση του προϊόντος. Δηλαδή απαιτεί την κατάρτιση προδιαγραφών για όλα τα στάδια ανάπτυξης του προϊόντος ή της υπηρεσίας. Κατά την έννοια αυτή, η ποιότητα ενσωματώνεται στο προϊόν ή την υπηρεσία σταδιακά και σε όλα τα στάδια ανάπτυξης ή παραγωγής.
Όλες οι λειτουργίες της επιχείρησης μπορούν να επηρεάσουν την ποιότητα του τελικού προϊόντος ή της υπηρεσίας και ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο αυτό απαιτείται η κατάρτιση προδιαγραφών για όλα τα στάδια ανάπτυξη.

Τι είναι το ISO 9001 και πως μπορεί να βοηθήσει μία επιχείρηση
Το ISO 9001 είναι ένα διεθνές πρότυπο για τη διαχείριση της ποιότητας. Καταγράφει τον τρόπο με τον οποίο η επιχείρηση μπορεί να εφαρμόσει ένα σύστημα διαχείρισης της ποιότητας, με βασικό στόχο να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις των πελατών της. Για να καταφέρουν οι Οργανισμοί να ανταπεξέλθουν κατάλληλα και να διατηρήσουν το ανταγωνιστικό τους πλεονέκτημα, σε ένα περιβάλλον που διαρκώς αναπτύσσεται, είναι σημαντικό να παρέχουν προϊόντα και υπηρεσίες, τα οποία όχι μόνο θα ικανοποιούν τις ανάγκες των πελατών τους αλλά ταυτόχρονα θα ξεπερνούν τις προσδοκίες τους. Το πρότυπο ISO 9001:2015 παρέχει μία ορθή και κατάλληλα δομημένη προσέγγιση για την εξασφάλιση της ποιότητας των προϊόντων και υπηρεσιών που προμηθεύουν οι Οργανισμοί. Επιπρόσθετα, πολλοί αγοραστές προτιμούν οι προμηθευτές τους να είναι πιστοποιημένοι με ISO 9001:2015, έτσι ώστε να επιβεβαιώνεται η υψηλή ποιότητα των προϊόντων και υπηρεσιών που πρόκειται να προμηθευτούν.

Μέσω του ISO 9001:2015 επιτυγχάνονται τα ακόλουθα:
• Εύρεση και ανάλυση των κινδύνων που αφορούν στη διαχείριση της ποιότητας.
• Σχεδιασμός και εφαρμογή των κατάλληλων μέτρων και διαδικασιών για τη διαχείριση των κινδύνων.
• Διαρκής παρακολούθηση της απόδοσης των μέτρων και διαδικασιών.
• Βελτίωση της οργάνωσης και της αποτελεσματικότητας των Οργανισμών.
• Αύξηση της ποιότητας των παρεχόμενων προϊόντων και υπηρεσιών.
• Δημιουργία σχέσεων εμπιστοσύνης με τους πελάτες και τα ενδιαφερόμενα μέρη των Οργανισμών.
• Απόκτηση ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος.

ISO 14001: Είναι είναι ένα διεθνές πρότυπο, το οποίο αναγνωρίζει τις ενέργειες υπεύθυνων επιχειρήσεων στη διαχείριση και τον έλεγχο του περιβάλλοντος. Η πιστοποίηση κατά ISO 14001 αποδεικνύει την ύπαρξη Συστήματος Περιβαλλοντικής Διαχείρισης. Έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να βοηθήσει τις επιχειρήσεις να παραμείνουν επιτυχημένες εμπορικά χωρίς να παραβλέπει τις περιβαλλοντικές ευθύνες τους και τις επιπτώσεις των δραστηριοτήτων τους. Η εφαρμογή Συστήματος Περιβαλλοντικής Διαχείρισης βελτιώνει τη δημόσια εικόνα της επιχείρησης, αυξάνει την απόδοση στη χρήση πόρων και πρώτων υλών. Επιπλέον, βελτιώνει την ικανότητα συμμόρφωσης με τους περιβαλλοντικούς κανονισμούς.

ISO/IEC 20000: Πρόκειται για το διεθνές πρότυπο για τη διαχείριση υπηρεσιών πληροφορικής. Αναπτύχθηκε το 2005 από το ISO/IEC JTC1/SC7 και αναθεωρήθηκε το 2011 και το 2018. Αφορά κυρίως σε εταιρίες που έχουν ως κύρια δραστηριότητα την παροχή υπηρεσιών πληροφορικής.

HACCP / ISO 22000: Το Hazard Analysis and Critical Control Point, αποτελεί τη βίβλο για τη βιομηχανία τροφίμων. Το ISO 22000 είναι διεθνές πρότυπο που καθορίζει τις απαιτήσεις ενός συστήματος διαχείρισης ασφάλειας τροφίμων και ενσωματώνει τις:
• Απαιτήσεις του HACCP.
• Απαιτήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας.
• Γενικές αρχές των συστημάτων διαχείρισης, δημιουργώντας ένα ολοκληρωμένο, πρότυπο ασφάλειας τροφίμων.
Τα Συστήματα Διαχείρισης της Ασφάλειας των Τροφίμων αποτελούν ένα σύνολο πρακτικών και διαδικασιών μέσω των οποίων επιτυγχάνεται ο συστηματικός έλεγχος των κινδύνων που σχετίζονται με την ασφάλεια των τροφίμων. Κάθε οργανισμός, ανεξαρτήτως μεγέθους, που συμμετέχει άμεσα ή έμμεσα στην αλυσίδα τροφίμων, οφείλει να αναπτύξει, να εφαρμόζει, αλλά και να διατηρεί ένα Σύστημα Διαχείρισης Ασφάλειας Τροφίμων με βάση τις αρχές του HACCP.

ISO 10002: Πρόκειται για ένα Διεθνές Πρότυπο, το οποίο εστιάζεται στη διαχείριση των παραπόνων πελατών με στόχο τη βελτίωση της ικανοποίησης των πελατών. Το συγκεκριμένο πρότυπο αφορά όλους τους οργανισμούς ανεξαρτήτου μεγέθους και είδους δραστηριότητας με πελατοκεντρική κουλτούρα.

ISO 27001: Είναι ένα διεθνές πρότυπο για τον τρόπο διαχείρισης της ασφάλειας πληροφοριών. Το πρότυπο δημοσιεύθηκε αρχικά από κοινού από τον Διεθνή Οργανισμό Τυποποίησης και τη Διεθνή Ηλεκτροτεχνική Επιτροπή το 2005 και στη συνέχεια αναθεωρήθηκε το 2013. Καλύπτει εμπορικές, κυβερνητικές και μη κερδοσκοπικές οργανώσεις, και καθορίζει τις απαιτήσεις για τον καθορισμό, την εφαρμογή, την παρακολούθηση και τη βελτίωση ενός συστήματος διαχείρισης ασφάλειας πληροφοριών (ISMS). Περιλαμβάνει ανθρώπους, διαδικασίες και συστήματα πληροφορικής με την εφαρμογή μιας διαδικασίας διαχείρισης κινδύνων.

OHSAS 18001: Το συγκεκριμένο πρότυπο αποτελεί το πλέον αναγνωρισμένο διεθνώς πρότυπο για την πιστοποίηση του Συστήματος Διαχείρισης Υγείας και Ασφάλειας στην εργασία ενός οργανισμού. Δίνει τη δυνατότητα στους οργανισμούς να διαχειρίζονται λειτουργικούς κινδύνους και να βελτιώνουν τις επιδόσεις τους. Παρέχει, επίσης, καθοδήγηση σχετικά με το πώς να διαχειρίζονται τις πτυχές της Yγείας και της Aσφάλειας των επιχειρηματικών τους δραστηριοτήτων, πιο αποτελεσματικά, λαμβάνοντας υπόψη, με προσεκτική εξέταση την πρόληψη των ατυχημάτων, τη μείωση των κινδύνων και την ευημερία των εργαζομένων.

ISO 26000: Αποτελεί οδηγό εφαρμογής της ΕΚΕ, καλύπτοντας όλους τους άξονες της ηθικής, των αρχών της βιωσιμότητας και της διακυβέρνησης, του περιβάλλοντος και τη διαβούλευση με την τοπική κοινωνία. Παρέχει αρχές και κατευθυντήριες οδηγίες και όχι απαιτούμενα κριτήρια. Ως πρότυπο δεν είναι πιστοποιήσιμο, αλλά μετά την επιτυχή ολοκλήρωση της επιθεώρησης δύναται να εκδοθεί βεβαίωση ορθής εφαρμογής του προτύπου.
Το ISO 26000 περιλαμβάνει τους εξής πυλώνες: διακυβέρνηση, εργασιακές πρακτικές, πρακτικές δίκαιης/ορθής λειτουργίας, συμμετοχή και ανάπτυξη τοπικών κοινοτήτων.

IMS: Το συγκεκριμένο πρότυπο συνδυάζει όλες τις πτυχές των συστημάτων, διαδικασιών και προτύπων ενός οργανισμού σε ένα έξυπνο σύστημα. Αυτή η συγχώνευση επιτρέπει σε μια επιχείρηση να εξορθολογίσει τη διαχείρισή της, να εξοικονομήσει χρόνο και να αυξήσει την αποτελεσματικότητα, αντιμετωπίζοντας όλα τα στοιχεία του συστήματος διαχείρισης στο
σύνολό της.

Ένα επιτυχημένο IMS μειώνει την περιττή ταλαιπωρία και τη δουλειά πολλών συστημάτων διαχείρισης. Για παράδειγμα, αντί να διεξάγετε ελέγχους για κάθε Πρότυπο, θα χρειαστεί να πραγματοποιήσετε μόνο έναν. Πιο συγκεκριμένα, ένα IMS επιτρέπει αυτές τις διεργασίες να συνδυαστούν έτσι ώστε να καλύπτουν ταυτόχρονα όλες τις ειδικές απαιτήσεις του Προτύπου. Το συγκεκριμένο πρότυπο αποτελεί το πρώτο βήμα προς την κατεύθυνση του Ευρωπαϊκού Μοντέλου του EFQM διασφαλίζοντας έτσι την ικανοποίηση όλων των εταίρων.

Η διαδικασία σε 4 βασικά βήματα
Η ικανοποίηση των προτύπων ποιότητας κατασκευής σημαίνει ότι μία επιχείρηση είναι έτοιμη να τεκμηριώσει ένα σύνολο λεπτομερειών σχετικά με την ίδια.
Αυτό στην ουσία είναι ιδιαιτέρως απαιτητικό, ακόμη και για τον πιο έμπειρο κατασκευαστή. Σημειώνοντας, όμως, ένα αρχικό μπούσουλα, η όλη διαδικασία μπορεί να συνοψιστεί σε τέσσερα βασικά, αλλά κρίσιμα βήματα:

1. Τεκμηρίωση: Με τις περισσότερες πιστοποιήσεις ποιοτικών προδιαγραφών κατασκευής, μια εταιρεία αναμένεται να προετοιμάσει έγγραφα όπως εγχειρίδια ποιότητας, διαδικασίες και συμπλήρωση πολύ λεπτομερών εντύπων πιστοποίησης. Αυτά τα έγγραφα θα πρέπει να προετοιμαστούν σε αυστηρή μορφή, σύμφωνα με τις οδηγίες του κυβερνητικού οργανισμού.

2. Εκπαίδευση του προσωπικού: Όλο το προσωπικό θα χρειαστεί εκπαίδευση. Οι απαιτήσεις εκπαίδευσης θα ποικίλλουν ανάλογα με το ρόλο των ατόμων που εργάζονται στη μονάδα παραγωγής. Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα επικεντρώνεται στα ίδια τα πρότυπα ποιότητας κατασκευής και σε νέες διαδικασίες ή ευρήματα που εισάγονται ως αποτέλεσμα της διαδικασίας τεκμηρίωσης.

3. Εξάσκηση με τα πρόσφατα εγκριθέντα πρότυπα: Όλη αυτή η εκπαίδευση και η τεκμηρίωση αναμφίβολα θα οδηγήσουν σε αλλαγές και οι κυβερνητικοί οργανισμοί για τα πρότυπα ποιότητας κατασκευής θα θέλουν να δουν την εταιρεία να λειτουργεί και να εκτελεί τις νέες διαδικασίες για λίγους μήνες προτού μπορέσει ο έλεγχος πιστοποίησης να αρχίσει.

4.Ο έλεγχος: Ο αριθμός των ελεγκτών και η διάρκεια της επιθεώρησης θα διαφέρουν ανάλογα με την πολυπλοκότητα των διαδικασιών παραγωγής και το μέγεθος της εταιρείας. Ουσιαστικά, ένας ελεγκτής θα επανεξετάσει όλα τα έγγραφα, θα πάρει συνέντευξη από υπαλλήλους σε όλα τα επίπεδα του οργανισμού και στη συνέχεια θα προσφέρει σχόλια για αλλαγές και βελτιώσεις. Οι ελεγκτές ISO αναφέρουν προβλήματα που ονομάζονται «μη συμμορφώσεις». Σημαντικές μη συμμορφώσεις θα οδηγήσουν σε άρνηση πιστοποίησης, ενώ μια μικρή μη συμμόρφωση θα πρέπει να διορθωθεί πριν εγκριθεί η πιστοποίηση. Ορισμένες μικρές μη συμμορφώσεις μπορεί να οδηγήσουν σε αποτυχία της πιστοποίησης.

Η ομάδα εργασίας θα πρέπει να αντιπαραβάλει τον τρόπο λειτουργίας της επιχείρησης με τις απαιτήσεις του προτύπου. «Μέσα από αυτή τη διαδικασία, ενδέχεται να απαιτηθεί να αναθεωρήσει υπάρχουσες γραπτές διαδικασίες ή διεργασίες ή να συντάξει νέες. Κατόπιν θα πρέπει να διασφαλίσει ότι το προσωπικό έχει λάβει την απαιτούμενη εκπαίδευση και είναι επαρκώς ευαισθητοποιημένο», τονίζει ο κ. Λιάλιος.

Σύμφωνα με τον ίδιο, κατά τη διεξαγωγή εσωτερικής επιθεώρησης, ενδέχεται να προκύψουν ευρήματα που θα απαιτούν την υλοποίηση διορθωτικών ενεργειών βάσει χρονοδιαγράμματος, αλλά και πόρους. Ο απαραίτητος χρόνος εξαρτάται από τους πόρους που διαθέτει η επιχείρηση για την προετοιμασία, τη διεξαγωγή επιθεωρήσεων, την υλοποίηση των απαιτούμενων ενεργειών κ.λπ.
«Καθαρά ενδεικτικά, η προετοιμασία για την πιστοποίηση μιας εταιρείας με παγιωμένες ορθές πρακτικές σε θέματα περιβαλλοντικής διαχείρισης αναμένεται να διαρκέσει περίπου ένα έτος», καταλήγει ο κ. Λιάλιος. •

 

Αλέξανδρος Χατζόπουλος Γενικός Διευθυντής του ΣΕΒ
«Μπορούμε να απολαύσουμε στο μέγιστο δυνατό βαθμό τα οφέλη των προτύπων και κατ’ επέκταση της πιστοποίησης, αλλά βασική προϋπόθεση είναι η εύρυθμη λειτουργία του εγχώριου συστήματος που τα υποστηρίζει. Για το λόγο αυτό η πολιτεία οφείλει να συνεχίσει να επενδύει στις υποδομές ποιότητας της χώρας, στην τυποποίηση, τη μετρολογία και τη διαπίστευση»

 

Αστέριος Λιάλιος Διευθυντής Υγείας, Ασφάλειας και Περιβάλλοντος Βιομηχανικών Εγκαταστάσεων Ασπροπύργου ΕΛΠΕ
«H πιστοποίηση έρχεται να επιβεβαιώσει ότι ο τρόπος λειτουργίας μιας επιχείρησης ικανοποιεί τις απαιτήσεις ενός συγκεκριμένου διεθνούς προτύπου. Επιπρόσθετα, επιβεβαιώνει ότι η επιχείρηση εφαρμόζει τον κύκλο της βελτίωσης (plan- do – check – act), άρα είναι σε μια διαρκή διαδικασία ανάληψης ενεργειών για την επίτευξη των επιδιωκόμενων αποτελεσμάτων και περαιτέρω βελτίωσης των επιδόσεών της»