Ο Δρ. Christoph Roser, ειδικός στη μεθοδολογία lean production, μοιράζεται την εμπειρία του και την τεχνογνωσία του, καταδεικνύοντας ότι η μεθοδολογία της λιτής παραγωγής δεν σταμάτησε ποτέ να είναι επίκαιρη.

Ο καθηγητής Δρ. Christoph Roser συγκαταλέγεται στους top experts σε θέματα lean production. Κατέχει σημαντική εμπειρία σε εταιρείες όπως οι Toyota, McKinsey και Bosch Alumni, ενώ είναι καθηγητής Production Management στο Karlsruhe University. Στα ενδιαφέροντά του βρίσκουμε θέματα, που αφορούν στα lean manufacturing, bottleneck detection & management, καθώς και στις ιστορικές εξελίξεις της παραγωγής. Μοιράζεται με τους αναγνώστες τις σημαντικές εμπειρίες και τη συνεχή έρευνά του στο προσωπικό του blog AllAboutLean.com, ενώ έχει δημοσιεύσει τα βιβλία “Faster, Better, Cheaper” και “All About Pull Production”. Στη συνένετευξη που ακολουθεί, ο Δρ. Roser αναλύει τη φιλοσοφία και τα πλεονεκτήματα της λιτής παραγωγής, και τονίζει τη σημασία του ανθρώπινου παράγοντα ως αναπόσπαστο κομμάτι της συγκεκριμένης φιλοσοφίας.

Γιατί μετά από τόσα χρόνια είναι και πάλι σημαντική η μεθοδολογία της λιτής παραγωγής;

Η μεθοδολογία της λιτής παραγωγής δεν γίνεται ξανά επίκαιρη, αλλά στην πραγματικότητα είναι μια μεθοδολογία που εξακολουθεί να απασχολεί τις βιομηχανίες και να παραμένει σημαντική. Η βάση της λιτής παραγωγής, που είναι άλλωστε ο πυρήνας σχεδόν σε κάθε κλάδο, συνοψίζεται ως εξής: «Συνεχής βελτίωση». Αναντίρρητα, το να κατορθώσουν να γίνουν τα πράγματα πιο γρήγορα, καλύτερα ή/και φθηνότερα από τον ανταγωνισμό είναι ο πυρήνας για κάθε βιομηχανική επιτυχία ή ακόμα και για την επιτυχία οποιασδήποτε επιχείρησης, ακόμη και εκτός της βιομηχανικής παραγωγής.

Φυσικά, αυτή η ιδέα δεν είναι νέα και οι βιομηχανίες που ανταγωνίζονται μεταξύ τους πάνω σε αυτή τη βάση είναι τόσο παλιές, όσο και η ιστορία της βιομηχανίας. Για παράδειγμα, ο Henry Ford κατέβαλε μεγάλη προσπάθεια για να γίνει πιο αποτελεσματική η παραγωγή και κατάφερε να μειώσει την τιμή ενός αυτοκινήτου, μετατρέποντας το μέχρι πρότινος όχημα για εκατομμυριούχους σε κάτι που ακόμη και οι εργαζόμενοί του μπορούσαν να αντέξουν οικονομικά. Έπειτα, η Toyota συνδύασε τις ιδέες και τις γνώσεις πολλών διαφορετικών πηγών, από τη Ford στους Junkers στο Βρετανικό Σύστημα Σιδηροδρόμων και στην ιαπωνική πολιτιστική κληρονομιά της για να δημιουργήσει το σύστημα παραγωγής της Toyota, το οποίο σήμερα είναι γνωστό ως Lean manufacturing.

Ποιος είναι ο ρόλος των νέων τεχνολογιών Industry 4.0 στη μεθοδολογία Lean Manufacturing;

Κατά την άποψή μου, το Industry 4.0 και η μεθοδολογία Lean παρουσιάζουν μεγάλη συνάφεια. Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική διαφορά. Όταν εφαρμόζουν το Industry 4.0, πολλές εταιρείες έχουν ως στόχο να εφαρμόσουν την τεχνολογία για την τεχνολογία. Αδιαμφισβήτητα, το Industry 4.0 είναι μια (πιθανή) λύση, αλλά μπορεί να μην είναι η καλύτερη λύση. Η μεθοδολογίας Lean Production ξεκινά με ένα πρόβλημα που πρέπει να αντιμετωπιστεί και στη συνέχεια αρχίζει να αναζητά πιθανές λύσεις πριν εφαρμόσει την πιο υποσχόμενη λύση. Αυτή μπορεί κάλλιστα να είναι μια τεχνολογική λύση τύπου Industry 4.0 που περιλαμβάνει υπολογιστές και λογισμικό, αλλά η λίστα των πιθανών λύσεων δεν πρέπει να περιορίζεται αποκλειστικά σε μια «λύση με υπολογιστές». Στην πραγματικότητα, η μεθοδολογία lean συχνά αποφεύγει τις λύσεις υπολογιστών, καθώς συχνά είναι πολύ δύσκολο να αλλάξουν μετά την εφαρμογή τους, εμποδίζοντας τη συνεχή προσπάθεια βελτίωσης.

Κατά τη γνώμη σας, οι άνθρωποι ή οι διαδικασίες είναι πιο σημαντικές στη μεθοδολογία της λιτής παραγωγής;

Οι Άνθρωποι φυσικά! Οι άνθρωποι είναι το κλειδί για την λιτή παραγωγή. Φυσικά, ένα μηχάνημα μπορεί να είναι σε θέση να παράγει γρηγορότερα, καλύτερα ή φθηνότερα, αλλά του λείπει μια βασική πτυχή που βρίσκεται στο επίκεντρο της λιτής παραγωγής και στην καρδιά της βιομηχανικής επιτυχίας: Μία μηχανή δεν μπορεί να βελτιωθεί χωρίς την ανθρώπινη επέμβαση. Χρειαζόμαστε ανθρώπους για να δουν τα προβλήματα και τις δυνατότητες βελτίωσης. Στην Toyota, εκπαιδεύουν ακόμη και τεχνίτες (που ονομάζονται «Takumi») που ειδικεύονται σε ένα συγκεκριμένο θέμα. Στη συνέχεια, οι Takumi μοιράζονται τις γνώσεις τους με τους εργαζόμενους και βοηθούν επίσης στον προγραμματισμό καλύτερων και πιο αποδοτικών ρομπότ.

Μια δεύτερη πτυχή είναι επίσης η ευελιξία. Οι άνθρωποι είναι συχνά πολύ πιο ευέλικτοι και μπορούν να εντοπίσουν και να αντιμετωπίσουν με ταχύτητα τα προβλήματα που θα προκύψουν. Εάν υπάρχει πρόβλημα με ένα προϊόν στην τελική γραμμή συναρμολόγησης, η γραμμή διακόπτεται μέχρι να επιλυθεί αυτό το ζήτημα. Οι άνθρωποι, ειδικά όταν εργάζονται μαζί, μπορούν να αλληλοεπιδρούν για να ξεπεράσουν τέτοια εμπόδια και να επαναφέρουν τη γραμμή παραγωγής σε λειτουργεία ταχύτατα. Ένα μηχάνημα θα ήταν απλώς μπλοκαρισμένο μέχρι να έρθει κάποιος και να διορθώσει το πρόβλημα. Η Toyota φτάνει στο σημείο να αφαιρεί τα ρομπότ χωρίς ανθρώπινη επίβλεψη από το σύστημα και να προσθέτει περισσότερους ανθρώπους για να αυξήσει την ευελιξία και την επιτήρηση.

Οι άνθρωποι μπορούν επίσης πολύ πιο γρήγορα να προσαρμοστούν σε διαφορετικούς τύπους προϊόντων, ενώ οι μηχανές συνήθως χρειάζονται προγραμματισμό και εξειδικευμένα εργαλεία. Ειδικά για την παραγωγή κατά παραγγελία, η αυτοματοποίηση είναι πολύ χαμηλότερη από τη μαζική παραγωγή.

Μερικές φορές φαίνεται ότι οι διευθυντές θα ήθελαν να ξεφορτωθούν εντελώς τους ανθρώπους και απλώς να χρησιμοποιήσουν τις μηχανές. Ωστόσο, αυτό θα μειώσει την ευελιξία και θα περιορίσει τη βελτίωση. Ίσως στο μακρινό μέλλον, η τεχνητή νοημοσύνη να είναι αρκετά έξυπνη για να κάνει αυτό που κάνουν οι άνθρωποι στις μέρες μας, αλλά μέχρι τότε, η παραγωγή χρειάζεται ανθρώπους. Όχι μόνο ρομπότ που πρέπει μόνο να ακολουθούν ρυθμίσεις, αλλά άτομα που εμπλέκονται στη διαδικασία και έχουν ιδέες που υποστηρίζονται από τη διοίκηση και τελικά εφαρμόζονται.

Ποια είναι τα πλεονεκτήματα που θα αποκτήσουν οι βιομηχανίες από την υιοθέτηση της μεθοδολογίας της λιτής παραγωγής;

Το Lean είναι μια φιλοσοφία που στοχεύει στη συνεχή βελτίωση. Για μένα, ειδικά το PDCA (Plan Do Check Act) είναι σημαντικό. Μερικές φορές, οι άνθρωποι εστιάζουν στα εργαλεία της λιτής παραγωγής όπως το SMED ή το Kanban, αλλά τέτοια εργαλεία είναι στην πραγματικότητα το ευκολότερο κομμάτι της μεθοδολογίας της λιτής παραγωγής. Η πρόκληση δεν είναι μόνο να εφαρμόσουν οι βιομηχανίες μια μέθοδο (το P&D του PDCA), αλλά να επαληθεύσουν διεξοδικά εάν λειτουργεί πραγματικά και να το διορθώσουν εάν δεν λειτουργεί ικανοποιητικά (το C&A του PDCA). Πολύ συχνά βλέπω εφαρμογές βελτιώσεων που μετά από πιο προσεκτική εξέταση είναι δυσκίνητες, ελαττωματικές ή ακόμα και εντελώς δυσλειτουργικές και μερικές φορές η διοίκηση δεν έχει καν ιδέα για τα προβλήματα στο χώρος της παραγωγής.

Στην πραγματικότητα, ένα από τα εκπληκτικά πράγματα της Toyota είναι ότι μπορούν να δουλέψουν σε ένα πρόβλημα για μεγάλο χρονικό διάστημα. Για παράδειγμα, τους πήρε 30 χρόνια για να μειώσουν τον χρόνο αλλαγής εργαλείου για τις πρέσες στάμπας από 2-8 ώρες σε 3 λεπτά. Πολλαπλές γενιές διευθυντών εργάστηκαν για το ίδιο πρόβλημα προς την ίδια κατεύθυνση, ενώ σε ορισμένες δυτικές εταιρείες ένα πρόγραμμα δεν επιβιώνει καν από τον τρέχοντα υπεύθυνο προτού αλλάξει τα πάντα ο επόμενος διευθυντής.

Πώς βλέπετε την εφαρμογή της λιτής παραγωγής στην ευρωπαϊκή μεταποίηση τα επόμενα χρόνια;

Υπάρχουν ακόμη πολλές δυνατότητες και καθήκοντα. Οι περισσότερες βιομηχανίες στην Ευρώπη γνωρίζουν τουλάχιστον μερικά από τα εργαλεία της λιτής παραγωγής, αλλά εξακολουθεί να υπάρχει άφθονη σύγχυση και παρεξηγήσεις. Στο blog μου AllAboutLean.com προσπαθώ να εξηγήσω όχι μόνο τις δυνατότητες αλλά και τις παγίδες και τις προκλήσεις των διαφορετικών μεθόδων της λιτής παραγωγής.

Αυτό που είναι που πιο δύσκολο είναι η υιοθέτηση μιας φιλοσοφίας και μιας νοοτροπίας με βάση τη λιτή παραγωγή. Ενώ όλες οι επιχειρήσεις την έχουν καταλάβει θεωρητικά αυτά, στην πραγματικότητα, πολλές εξακολουθούν να υστερούν πολύ στο δυναμικό. Λαμβάνοντας υπόψη την πίεση και τις μόνιμες ελλείψεις χρόνου, πολλοί άνθρωποι, ειδικά κατώτερα και μεσαία στελέχη, δεν έχουν τον χρόνο για σωστή επίλυση προβλημάτων, πόσο μάλλον να επαληθεύσουν εάν η λύση λειτουργεί πραγματικά.

Ωστόσο, η μεθοδολογία Lean θα συνεχίσει να είναι σημαντική στη μεταποίηση, αλλά και σε άλλους κλάδους και αυτό διότι χρειάζεται να βελτιώνεσαι συνεχώς, διαφορετικά, θα υποχωρήσεις και θα σε ξεπεράσει ο ανταγωνισμός. Το Industry 4.0 μπορεί μερικές φορές να βοηθήσει, αλλά εάν το σύστημα παραγωγής δεν είναι οργανωμένο, τότε η τοποθέτηση ορισμένων υπολογιστών στην κορυφή δεν θα βελτιώσει την παραγωγή, αλλά αντιθέτως θα αυξήσει το χάος.

Αυτό ακούγεται δύσκολο, αλλά είναι εφικτό. Πολλές εταιρείες, όχι μόνο η Toyota, όχι μόνο στην Ιαπωνία, έχουν καθιερώσει μια κουλτούρα για την επίλυση προβλημάτων και τη συνεχή βελτίωση, χρησιμοποιώντας συχνά την λιτή παραγωγή ως πρωταρχική νοοτροπία. Ο αριθμός τέτοιων εταιρειών θα αυξηθεί και η συνολική παραγωγή θα γίνει πιο λιτή, αλλά θα είναι μια αργή και δύσκολη διαδικασία. Όπως πάντα στη βιομηχανία, δεν θα τα καταφέρουν όλες οι εταιρείες, αλλά όσες τα καταφέρνουν με επιτυχία θα έχουν ένα πολύ λαμπρό μέλλον μπροστά τους.