Το νέο πλαίσιο διαχείρισης της επαγγελματικής υγείας και ασφάλειας που θέτουν οι τεχνολογίες αιχμής, στην εποχή του Industry 4.0

Παρότι ο κόσμος της εργασίας αλλάζει συνεχώς, μέχρι και σήμερα οι εργαζόμενοι στη βιομηχανία συχνά εκτίθενται σε κινδύνους, οι οποίοι θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί με την εφαρμογή νέων τεχνολογιών. Οι αναδυόμενες τεχνολογίες περιλαμβάνουν όλες τις τεχνικές καινοτομίες που αντιπροσωπεύουν την προοδευτική εξέλιξη της υγείας και ασφάλειας στην εργασία, σε όλες τις φάσεις διαχείρισης του κινδύνου, συμπεριλαμβανομένου του εντοπισμού, της αξιολόγησης και του ελέγχου. Οπωσδήποτε, προσφέρουν προκλήσεις και ευκαιρίες και η εφαρμογή τους στον κλάδο της βιομηχανίας είναι ήδη εδώ.

Μια πληθώρα από εφαρμογές νέων τεχνολογιών έχουν δοκιμαστεί στο χώρο βιομηχανίας, όπως φορητές συσκευές, robots και drones, applications υγείας, καθώς και εικονική, επαυξημένη και μικτή πραγματικότητα. Αναλυτικότερα, αισθητήρες έχουν για αρκετά χρόνια αξιοποιηθεί για την παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο διαφόρων παραμέτρων, τόσο στο περιβάλλον, διασφαλίζοντας υψηλότερα επίπεδα ασφάλειας, όσο και στον άνθρωπο, προασπίζοντας υγεία και ευεξία. Αισθητήρες έχουν ενσωματωθεί στη νέα εργασιακή πραγματικότητα, παρακολουθώντας ζωτικές λειτουργίες, αλλά και συνήθειες ύπνου ή επίπεδα άγχους, αποτελώντας έτσι «συναγερμό» για αναζήτηση βοήθειας.

Η συμβολή στην υγεία και ασφάλεια των exoskeletons, με κύρια λειτουργική αρχή τη μεταφορά μηχανικής ενέργειας στο ανθρώπινο σώμα, μειώνοντας έτσι τις μηχανικές απαιτήσεις από αυτό, επίσης αναδεικνύεται σε πρόσφατες μελέτες, βελτιώνοντας την παραγωγικότητα, μειώνοντας τον κίνδυνο μυοσκελετικής καταπόνησης και περιορίζοντας τις επιπτώσεις της γήρανσης του εργατικού δυναμικού ως προς τη δυνατότητα εκτέλεσης κοπιωδών σωματικά εργασιών. Drones επίσης αξιοποιούνται σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, φτάνοντας σε σημεία επικίνδυνα για τον άνθρωπο ή και μεταφέροντας ταχύτατα και αποτελεσματικά εξοπλισμό διάσωσης, όπως ένας Αυτόματος Εξωτερικός Απινιδιστής, πριν την άφιξη εξειδικευμένης βοήθειας. Συχνά διασυνδεδεμένα με αισθητήρες, τα διάφορα applications υγείας, προσφέρουν τη δυνατότητα για έγκαιρη και βασισμένη σε δεδομένα παρακολούθηση και συμβουλευτική υγείας, ενισχύοντας την ευεξία.

Υπάρχει πληθώρα από applications υγείας, ενώ με την παράλληλη χρήση του ηλεκτρονικού φακέλου υγείας και την ευρεία διάδοση της τηλεϊατρικής, οι εφαρμογές αυτές καθιστούν εφικτή την πλήρη ψηφιοποίηση των υπηρεσιών υγείας. Στο πεδίο της εκπαίδευσης, η πολλά υποσχόμενη χρήση της εικονικής, επαυξημένης και μικτής πραγματικότητας έχει αξιοποιηθεί αρκετά, επιτρέποντας στους εργαζόμενους να εκπαιδευτούν μέσω της προσομοίωσης, με μηδενικό κίνδυνο, σε κρίσιμες συνθήκες, όπως η εκκένωση, η πυρασφάλεια, οι πρώτες βοήθειες ή η εργασία σε ύψος και περιορισμένο χώρο, καθώς και σε απαιτητικά περιβάλλοντα, όπως βιομηχανικοί χώροι, ανεμογεννήτριες ή διυλιστήρια. Υπάρχουν πλέον αρκετές πλατφόρμες που επιτρέπουν στον καθένα με το κινητό του τηλέφωνο να έχει πρόσβαση σε εφαρμογές προσομοίωσης που εκπαιδεύουν τη νέα γενιά εργαζομένων, με πρωτοφανή ρεαλισμό και λεπτομέρεια.

Η νέα εργασιακή καθημερινότητα με επίκεντρο τον άνθρωπο
Οι αναφερόμενες τεχνολογίες έχουν φυσικά επίδραση σε όλες τις πτυχές της εργασίας, αναδεικνύοντας στον κοινωνικό διάλογο το ζήτημα των πιθανών παρεμβολών ή ακόμα και προσκρούσεων μεταξύ εργαζόμενου και τεχνολογίας. Η εξάρτηση από το διαδίκτυο, τις φορητές συσκευές και συγκεκριμένα συμβατά συστήματα θέτουν λογικούς προβληματισμούς, ως προς το εύρος λειτουργίας των συγκεκριμένων τεχνολογιών. Από την πλευρά των εργαζομένων, η αντίσταση στην τεχνολογία, η εργασιακή αβεβαιότητα, το απόρρητο των πληροφοριών, η δυσκολία ενσωμάτωσης νέων τεχνολογιών στα υφιστάμενα συστήματα ή στον αντίποδα η πλήρης εξάρτηση από την τεχνολογία που οδηγεί σε παραμέληση βασικών μέτρων ασφάλειας, αποτελούν σημεία προβληματισμού, τα οποία η επιστημονική κοινότητα πρέπει να συμπεριλάβει στο πλαίσιο του σχεδιασμού της νέας εργασιακής καθημερινότητας, με επίκεντρο τον άνθρωπο.
Συμπερασματικά και με δεδομένο ότι οι αναδυόμενες τεχνολογίες μπορούν να συμβάλλουν σημαντικά στη μείωση ατυχημάτων και νοσηρότητας στην εργασιακή κοινότητα, οι προκλήσεις στην αξιοποίησή τους οφείλουν να διερευνηθούν διεξοδικά, ώστε σταδιακά να ενισχυθεί η χρήση τους, μετριάζοντας δυνητικά αρνητικές συνέπειες της εργασίας στην ποιότητα ζωής των εργαζομένων, διαχρονικό ζητούμενο στον κλάδο της βιομηχανίας. Ο σχεδιασμός και η συνεχής αξιολόγηση νέων συναρπαστικών τεχνολογικών λύσεων απαιτεί διεπιστημονική προσέγγιση, ώστε να γίνονται αποδεκτές και να επιτρέπουν την ασφαλέστερη και ταχύτερη εργασία, προς όφελος του εργαζόμενου, της επιχείρησης και της κοινωνίας ευρύτερα.